Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Zamknij

Złote Pióro 7: Mamy rok DWA TYSIĄCE dwudziesty czwarty!

Mimo że XXI wiek trwa już od dwudziestu trzech i pół roku, czyli od 1 stycznia 2001, wiele osób jakby nie przyzwyczaiło się do tego i błędnie odczytuje liczebniki oznaczające dany rok.

Wyrażenie dwutysięczny dwudziesty czwarty jest ewidentnie błędne, ponieważ formę liczebnika porządkowego, którą odmieniamy, przyjmują tylko jedności i dziesiątki: dwa tysiące piętnasty, dwa tysiące dwudziesty drugi itd. Chyba że numer roku nie zawiera ich, gdyż kończy się na setkach lub tysiącach, to wówczas oczywiście powiemy: 1500 - tysiąc pięćsetny, 2000 - dwutysięczny.

Polacy często nie uświadamiają sobie własnej niekonsekwencji. Jeśli mówią dwutysięczny dwudziesty drugi, to czemu analogicznie nie słyszymy tysięczny dwudziesty drugi? Wybiegając w przyszłość: gdyby dopuścić dwutysięczny setny (2100), to musiałby być przecież tysięczny setny (1100) oraz tysięczny dziewięćsetny (1900). Może przyczyną tej niekonsekwencji jest nagłe przejście u schyłku XX w. z długich zapisów na krótkie. Przedostatni rok ubiegłego wieku miał aż cztery człony: tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty dziewiąty, a ostatni już tylko jeden: dwutysięczny. Wchodząc w nowy wiek, a zarazem tysiąclecie, pojawił się drugi i trzeci. Prawdopodobnie więc ludzie przyzwyczajeni przez lata do odmiany dwóch ostatnich, z rozpędu zaczęli odmieniać jednostki i tysiące. W ten sposób powstał błędny dwutysięczny pierwszy zamiast dwa tysiące pierwszy.

Taka sytuacja ma miejsce raz na tysiąc lat, gdyż końcówki innych wieków wiążą się ze zmniejszeniem numeru roku z czterech do dwóch słów (a nie jednego), np. tysiąc osiemset dziewięćdziesiąty dziewiąty (1899) na tysiąc dziewięćsetny (1900), a nowy wiek to dodanie trzeciego: tysiąc dziewięćset pierwszy (1901). W porównaniu z przełomem tysiącleci niewielka różnica więc jest. Przyszło więc żyć w wyjątkowych czasach, jeśli zmiana kodu jest czymś wyjątkowym.

Prof. Jan Miodek wyrażał nieraz nadzieję, że od 2021 r. (dwa tysiące dwudziestego pierwszego) problem powinien znikać, gdyż to już wystarczająco długi numer, aby traktować go podobnie jak np. 1998 (tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty ósmy). Na razie tak się jednak nie stało, wielu rodaków przez ponad 20 lat zatraciło umiejętność właściwego odczytywania lat. Oby nie bezpowrotnie.

Ja teraz udaję się na urlop. Tematów na artykuły po powrocie do pracy jeszcze trochę mam, ale może Państwo przygotowali już jakieś pytania? 

Marcin Galant

zlote.pioro@mbp.kalisz.pl 

https://mbp.kalisz.pl/p,190,klub-milosnikow-polszczyzny-zlote-pioro#skip

Banery/Logo